In de tijd dat duidelijk werd dat het oude kinkhoestvaccin niet werkte en het nieuwe nog niet beschikbaar was moest mijn oudste dochter haar eerste prikken krijgen. Toen ik aan de huisarts vroeg wat wijsheid was informeerde hij me uitgebreid en sloot af met woorden die nog altijd naklinken in mijn oren; ‘Kinkhoest wordt ook wel de 100-dagen-hoest genoemd. Bij kinderen ouder dan een jaar is het niet meer levensbedreigend en gaat het erom of je bereid en in staat bent om er 100 nachten voor je kind te zijn.’ Wie wil er nou niet voor zijn kind zijn, dacht ik nog. Maar nu ik wat langer als moeder meedraai, begrijp ik dat het erover gaat of je het aankunt en aandurft om er voor ze te zijn. Om het uit te houden. Ook als je het probleem niet meteen kunt oplossen. En of je, wanneer je kijkt naar wat je kind nodig heeft, je eigen behoeftes en angsten in de ijskast kunt zetten.
Mijn moeder deed traumatische ervaringen op bij een zware kaakoperatie die ze als twintiger onderging. Ik begin te begrijpen waarom ik om de haverklap bij de KNO-arts op het spreekuur zat en waarom in mijn jonge jeugd keer op keer mijn kaken gespoeld zijn. Waarschijnlijk niet omdat mijn slijmvliezen zo dramatisch slecht waren maar omdat mijn moeder koste wat kost wilde voorkomen dat een kaakontsteking zo uit de hand zou lopen als bij haar gebeurd was.
Rosa kreeg geen kinkhoest maar wel pseudo-kroep. De beste behandeling is ‘rustig afwachten en niets doen’ in de wetenschap dat huilen en opwinding de ademhalingsmoeilijkheden verergeren. Wat vond ik dat moeilijk! Zo’n klein hummeltje in ademnood, grote paniekogen die lijken te smeken ‘doe iets!’ en dat ik dan de rust en het vertrouwen moest uitstralen dat het over zou gaan, dat het goed zou komen. Met mijn verstand wist ik dat het genoeg was om er gewoon te ‘zijn’, maar mijn gevoel schreeuwde om ‘een oplossing, nu!’ Dus sleepte ik de waterverstuiver van zolder en joeg er liters hoestdrank doorheen, ook al was al snel duidelijk dat ‘t geen enkele verlichting gaf. Eigenlijk was het één groot gevecht met mijn gevoel van machteloosheid. Sindsdien snap ik als de beste dat de Ritalin, de pijnstillers en de puf-apparaatjes niet aan te slepen zijn. Dat lijkt de kortste weg naar de oplossing.
Het is bijzonder dat het mijn dochter is, die me uiteindelijk geleerd heeft om de signalen die het lijf geeft serieus te nemen. Stil te staan als dat nodig is. Ze leerde me ook om te vertrouwen op de genezende krachten van het eigen lijf. En dat een simpele verkoudheid weliswaar lastig is, maar niet noodzakelijkerwijs uitloopt op een chronische kaakontsteking. Ik ben haar daar eeuwig dankbaar voor.
Zaterdagochtend, het is pas half elf en ik weet niet hoe ik de dag moet doorkomen. Ik ben doodop van alleen het ontbijt. Ik ben nog niet eens aangekleed, laat staan gedouched. Mijn man is naar zijn werk en komt pas om half zeven thuis. De oma’s hebben de afgelopen tijd al ruimschoots bijgesprongen. Naar de buren dan? Nee, die zien de kinderen alwéér aankomen, dat is ook geen optie. Moedeloos scan ik mijn hulplijnen en kom al snel tot de conclusie dat ik mijn heil vandaag elders zal moeten zoeken.
Gelukkig ligt die tijd achter me maar toen de kinderen twee en vier waren ben ik anderhalf jaar lang ziek geweest van een venijnig virus. Na pogingen van uitzieken, doorzetten, aanrommelen en het doorlopen van het gehele medische en alternatieve circuit was het enige devies me neer te leggen bij de situatie. Daar lig je dan als moeder. Met een peuter en een kleuter. ‘Rekening houden met’ staat nog niet in hun woordenboek, en dat is eigenlijk ook niet wat ik vragen wil van zulke jonge kinderen. Dus zo goed en zo kwaad als het gaat scharrel ik mij door de dag, slaap een uur op de bank om te ontwaken in volledige chaos die me onmiddellijk de moed in de schoenen doet zinken. Er zijn dagen dat ik van de ene woedeuitbarsting in de andere huilbui uitbarst. De gedachte “wat ik ben zo voor moeder die niet eens fatsoenlijk voor haar kinderen kan zorgen?” kwelt me dagelijks.
Ik lig op de behandeltafel van de osteopaat. Of het nuttig is weet ik niet, maar ik voel me er ontzettend verwend en dat kan vast geen kwaad. Verdrietig vertel ik over de scene van eerder die week toen het sneeuwde en ik niet met de kinderen naar buiten kon omdat ik te moe was. Hoe ik tranen met tuiten huilde en mijn kinderen geschrokken op een afstandje bleven staan omdat ze niet begrepen waar ik zo van overstuur was. “Maar je bent wel lekker veel thuis voor ze. Ook al lig je op de bank, je bent er wel.” De osteopaat zegt het zonder een spoortje ironie. Een paar dagen later valt het kwartje. Wanneer je niet kunt krijgen wat je wilt, moet je willen wat je hebt. Er is niet maar één plaatje van een Goede Moeder. De kunst is je ideaalbeeld bij te stellen om te matchen met de werkelijkheid. Dan ontstaat er ruimte en blijken er plaatjes te bestaan waar je geen weet van had.
“Kom meisjes aan tafel, we gaan boterhammen eten. Nee, echt stoppen met schommelen nu, dat was de afspraak.”
“Jawel, wél handen wassen, kijk maar eens hoe zwart ze zijn.”
“Hola, eerst een boterham met hartig, dan pas een met zoet.”
“Ga eens rechtzitten, knieën onder de tafel en met vier poten op de grond graag.”
“Nee, nee, niet twee boterhammen met chocopasta achter elkaar.”
“Niet je mes aflikken, met je vinger of aan je boterham.”
“Aan tafel blijven, we wachten tot iedereen klaar is met eten.”Zomaar een lunch op zomaar een dag. Reuzegezellig, al lees je dat niet af aan bovenstaande teksten. Tussen neus en lippen door handhaaf ik de regels. Op veel dagen gaat dat inmiddels spelenderwijs, heb ik het zelf niet eens in de gaten. Alsof ik een spiergeheugen voor ‘nee en ja’ ontwikkeld heb en op de automatische piloot de orde bewaak. Maar soms heb ik er genoeg van een politie-moeder te zijn. Dan vraag ik me wanhopig af waarom ik al die regels heb opgesteld. Kon ik maar ‘laat maar’ denken en alle conflicten uit de weg te gaan. Want dat eeuwige geschipper kost me veel energie en het houdt nooit eens op. Ik heb moeten wennen aan dat dagelijkse gebakkelei in huis, dat was niet hoe ik mij het moederschap voorstelde. Hoe naïef is het om te denken dat je als ouder harmonieus de regie kunt voeren?
Nou, behóórlijk naïef zo blijkt. Ik dacht dat de gemiddelde ouder op een normale dag drie tot vier keer schermutselt over grenzen. En dat er eigenlijk maar twee soorten ouders zijn; de goeien die zelden aarzelen of twijfelen en die anderen die er niks van bakken en in eindeloze onderhandelingsdoolhoven verzeild raken. Totdat ik een troostvol bericht las uit de wereld van de wetenschap: “Zelfs normale kinderen vertonen in de omgang met hun ouders gemiddeld om de vier minuten licht aversief gedrag en zijn om het kwartier duidelijk coërcief.” En met een vergrootglas op de werkelijkheid komen de geleerden tot de ontdekking: “Alleen al met een kind uit bed, aangekleed, ontbeten en op tijd naar school krijgen, zijn zesendertig grenzen en grensjes gemoeid. Is het kind humeurig, dan worden het er tweeënzeventig.”
Ga d’r maar aan staan. We hebben we het dus niet over onhandelbare secreten maar over gewone doorsneedoorzonkinderen! Ik denk dat tijd wordt ongehoorzaamheid niet langer als een ongewenst obstakel te beschouwen. Die kleine en grotere botsingen zijn onontbeerlijk om een kind te leren zelfstandig te worden. Eerst in het klein en later in het groot. En daar doen we het voor.
Sterkte!
